Ο Χρυσός Χαβιάρης

Ο Χρυσός Χαβιάρης Υδατογραφία σε χαρτί, 31,50Χ42,50 εκ., 2025
The Golden Caviar Watercolour on paper, 31,50 x42,50 cm, 2025

Στα εργοστάσια τομάτας δούλευαν πολλές γυναίκες, από την αρχή, στο πλύσιμο και στην διαλογή, μέχρι και τα επόμενα στάδια. Οι νεότερες δούλευαν δίπλα στις γηραιότερες για να μαθαίνουν τη δουλειά. Οι εργάτριες ξέπλεναν καλά τα τοματάκια με μπόλικο θαλασσινό νερό, και τα έριχναν σε μία μεγάλη χοάνη, με έναν οδοντωτό κύλινδρο και μία ξύστρα. Στρέφοντας την χειρολαβή του οδοντωτού κυλίνδρου, οι τομάτες συνθλίβονταν και πολτοποιούνταν. Ο πολτός πλέον περνούσε σε μία άλλη σκάφη, όπου τριβόταν πάνω στην ξύστρα για να απομακρυνθούν τα φλούδια και στην συνέχεια στην σουρώστρα για να φύγουν οι σπόροι. Τον καθαρό χυμό που έμενε, τον έβραζαν σε μεγάλα καζάνια και τον άπλωναν στον ήλιο σε ρηχά σκαφίδια, προκειμένου να στεγνώσει και να αφυδατωθεί. «Να μυρίσει του ήλιου», όπως χαρακτηριστικά έλεγαν οι εργάτριες. Και όταν πλέον, με την βοήθεια του ήλιου, ο πολτός είχε ξεραθεί, τον μετέφεραν στις «βούτες» (μεγάλα βαρέλια), και ήταν έτοιμος για το εμπόριο . Στα αστικά κέντρα οι μπακάληδες τον πωλούσαν με το κουτάλι και η τιμή του έφτανε μία χρυσή λίρα η οκά. Ο σαντορινιός πελτές, «ο χρυσός χαβιάρης», όπως τον αποκαλούσαν οι ντόπιοι, είχε γίνει περιζήτητος.

---

Many women worked in tomato factories, washing and sorting, to the next stages. The younger ones worked alongside the older ones to learn the job. They washed the fruit in seawater, fed it into a toothed cylinder, scraped, sieved out skins and seeds, boiled the juice and spread it in shallow trays to dry “so it could smell of the sun.” Once desiccated, the tomato paste went into big barrels for sale. In city groceries it was sold by the spoon and fetched a gold sovereign per oka. Santorini paste—known by the locals as the “golden caviar”—became a luxury.